In januari 1907 opende Maria Montessori, in de Romeinse sloppenwijk een huis voor kinderen. ‘Casa dei Bambini’ was de allereerste Montessorischool. Een school waar onderkend werd dat geen kind gelijk is. Klassikaal onderwijs was in de ogen van Maria Montessori dan ook taboe. Veel van haar inzichten zijn ook in het reguliere onderwijs doorgedrongen, maar tussen ‘klassikaal’ of ‘Montessori’ staat nog altijd een bewuste keus. De kern van Montessori onderwijs is: ‘help mij het zelf te doen’.
Het is de kunst voor volwassenen af te stemmen en aan te sluiten op de natuurlijke drang van het kind om zich te ontplooien. In het Montessori onderwijs wordt het individu zorgvuldig waargenomen om zodoende in te kunnen spelen op de behoeften van de ‘gevoelige periode’; op het juiste moment de juiste leerstof en materialen aanbieden. Het moment dat het kind er open voor staat; rijp voor is. Dat stimuleert, activeert en motiveert.
Maria Montessori ontwikkelde een kosmische visie op mens en wereld. Volgens deze visie hangt alles in het universum met elkaar samen. Vanuit deze gedachte wordt elke dag op de ENMS gehandeld. Het doel van ons onderwijs is die hulp aan te bieden, waardoor het kind verantwoordelijk leert te zijn voor eigen handelen en medeverantwoordelijkheid leert dragen voor zijn omgeving en de samenleving waarvan het deel uitmaakt.
In het kosmisch denken staan twee zaken centraal:
Kosmisch onderwijs stimuleert bij de kinderen het inzicht dat de feiten en verschijnselen waar ze mee te maken hebben nooit als losse fragmenten bestaan, maar als delen van een groter geheel. Zo leren de kinderen in toenemende mate verantwoordelijk te zijn voor hun eigen kennen en kunnen.
Een kind is actief, nieuwsgierig en leergierig en heeft van nature de drang om te leren. In het Montessori basisonderwijs leren kinderen door middel van onderzoek de essenties op te sporen, verbanden te leggen en te ‘toetsen’ op waarheid. Hierbij hebben ze de beschikking over allerlei ontwikkelingsmaterialen, zoals de schuurpapieren letters, de kralenkast, de vlaggetjeskaarten, rekenkubus, e.d. Montessorimaterialen zijn zo ontworpen dat steeds één eigenschap centraal staat hetgeen ‘controle van de fout’ mogelijk maakt. Dit bevordert de zelfwerkzaamheid zodat het kind via eigen activiteit tot ontplooiing van zijn persoonlijkheid kan komen. Door de ervaringen die het hiermee opdoet maakt het zich spelenderwijs allerlei kennis en vaardigheden eigen.
De powerpoint presentatie van de Nederlandse Montessori Vereniging toont de kenmerken van ons type onderwijs. Meer info: www.montessori.nl
Els Westra heeft een interessante lezing gegeven over het Montessorie onderwijs. Klik hier voor de presentatie.
In een ALV medio 2010 hebben we met elkaar stil gestaan bij de vraag wat is modern montessori onderwijs. Tom Dommisse heeft ons toen meegenomen in zijn verhaal. Lees het hier nog eens na.